Tenach & Evangelie

Leerhuis Amsterdam Tenach & Evangelie

PROGRAMMA LEERHUIS AMSTERDAM T&E VOORJAAR 2019

KENNISMAKEN MET DE BURGEMEESTER
Op zaterdag 9 februari zal onze nieuwe burgemeester, Femke Halsema, publiekelijk geïnterviewd worden door Wilken Veen, predikant van het Leerhuis. Aansluitend is er voor de aanwezigen gelegenheid om vragen te stellen en zo kennis te maken met de burgemeester en haar kennis te laten maken met de mensen van de kerk. Na alle ophef over de Nashville-verklaring, waarover ook de burgemeester zich helder heeft uitgesproken, is het goed, dat ze ziet, dat de aanhangers daarvan slechts een kleine minderheid vormen en het overgrote merendeel van ‘de christenen’ (in ieder geval de Amsterdamse) een heel andere mening is toegedaan.
Zaterdag 9 februari 10.30 uur.
Thomastheater (Thomaskerk, Prinses Irenestraat 36)

HOE VERBONDEN VOELEN WIJ ONS MET ISRAËL?
In de kerkorde van de Protestantse kerk van Nederland staat, dat wij “onopgeefbaar verbonden” zijn met Israël. In een manifest van liberale theologen uit kringen van Op goed gerucht plaatste Jan Offringa hier in het afgelopen najaar forse vraagtekens bij. Volgens hem heeft de kerk helemaal geen Israëltheologie nodig. De kerk is weliswaar ontstaan uit het geloof van Israël, maar vervolgens hebben Israël en de kerk zich ontwikkeld als aparte religies en is onze verhouding met het Jodendom niet wezenlijk anders dan met Islam of Boeddhisme en hoeft die verhouding dus ook niet in de kerkorde vastgelegd te worden. Anne Marijke Spijkerboer, hoewel namens Op goed gerucht bijzonder hoogleraar aan de theologische faculteit van de Rijksuniversiteit Groningen, denkt daar nadrukkelijk anders over en wil dat graag aan ons uitleggen.
Dinsdag 12 februari 20.00 uur.
(Thomaskerk, Prinses Irenestraat 36)

WAARHEID IN TIJDEN VAN SOCIALE MEDIA
Dit voorjaar willen we een serie bijeenkomsten houden, waarin de vraag, hoe je de waarheid kunt communiceren in onze tijd centraal staat. Een zekere vorm van desinformatie is er natuurlijk altijd geweest, maar de mate waarin dat nu mogelijk is en ook gebeurt is nieuw. Via facebook en twitter kan zelfs een broodje aap-verhaal in no time wereldnieuws worden. De kranten staan vol van Russische pogingen om de publieke opinie in andere landen te beïnvloeden, maar het lijdt natuurlijk geen twijfel, dat de Russen daarin zeker niet de enige zijn. “Mit gutem Propaganda ist alles zu machen”, sprak de minister van propaganda van Hitler-Duitsland ooit. Hij bedacht voor zijn tijd nieuwe en gruwelijke methodes, maar zou zijn vingers hebben afgelikt bij de mogelijkheden die nu voorhanden zijn. “Wat is waarheid” luidde de beroemde vraag zo’n tweeduizend jaar geleden. Het lijkt erop, dat we het nu niet meer over de waarheid kunnen hebben, maar over “wiens waarheid” en de kans dat wie de meeste macht heeft, ook het meeste aanspraak op “waarheid“ kan maken is niet denkbeeldig. Hoe gaan we daarmee om. Daarover zullen verschillende sprekers het dit voorjaar hebben:
Bart Voorsluis, emeritus-filosoof aan de V.U. schrijft:

Een openbare ruimte waarin iedereen vrij met elkaar kan communiceren een publieke sfeer vrij van macht. Internet leek dit ideaal van Jürgen Habermas dichtbij te brengen.

Maar het is anders gelopen. Neoliberale opvattingen hebben ook beslag gelegd op onze publieke communicatie, met een dubbel gevolg. Niet alleen de monopolisering van de cyberspace door enkele grote bedrijven. Maar ook de afwijzing van de verantwoordelijkheid voor de inhoud ervan. Dat is een vreemde paradox, waarvan de waarheid het slachtoffer dreigt te worden. Hoe is het zover gekomen en is het nog te keren? De inzichten van Michel Foucault kunnen daarbij behulpzaam zijn.

Wilken Veen, predikant van het Leerhuis Amsterdam zal het hebben over een essay van Dietrich Bonhoeffer uit 1944: “Was heisst die Wahrheit sagen”. Waar we nu tussen alle fake news wanhopig op zoek zijn naar waarheid, maakt hij ons duidelijk, dat er ook ‘keiharde waarheden’ zijn, die mensen kapot kunnen maken en dat altijd de vraag gesteld moet worden, wie heeft het recht om de waarheid te eisen, en of je die ook moet spreken als die gebruikt zal worden om er onrecht mee te plegen.

Willem van der Meiden is theoloog en journalist, was in de laatste jaren dat het bestond directeur/hoofdredacteur van Hervormd Nederland en werkt nu als free-lancer bij STEK in den Haag en bij diverse instellingen, die hij adviseert op het gebied van communicatie. Hij promoveerde op een studie over de geschiedenis van de kinderbijbel in Nederland.

Mirjam Elbers was een aantal jaren predikant en werkt nu als uitgever voor klassiek werk bij uitgeverij Brill. Ze is voorzitter van de Miskotte-stichting en verzorgde de laatst uitgegeven druk van Miskottes Bijbels ABC. Dat boek was geschreven in de overtuiging, dat de structuur van het Bijbelse spreken het in zich had weerstand te bieden tegen leugens en desinformatie, zoals die in de tijd van het nationaalsocialisme verspreid werd. Ook maakte ze studie van LTI (Lingua Tertii Imperii), de taal van het Derde Rijk, een term die werd geïntroduceerd door Victor Klemperer.

Dinsdag 5 maart 20.00 uur: Wilken Veen over Bonhoeffer”Was heisst die Wahrheit sagen?”
Dinsdag 19 maart 20.00 uur: Bart Voorsluis, Elkaar de waarheid zeggen. Publiek en privé op internet
Dinsdag 23 april 20.00 uur: Willem van der Meiden
De dinsdag waarop Mirjam Elbers zal spreken wordt nog bekend gemaakt
(Thomaskerk, Prinses Irenestraat 36).

AGAMBEN LEZEN: WAT ER OVERBLIJFT VAN AUSCHWITZ
In zijn politiek-filosofische project homo sacer stelt Agamben de omstreden these op, dat in de 21e eeuw niet de stad (de polis, de politiek) en evenmin het huis (de oikos, de economie), maar eerder het kamp de plaats is waar we ons bestaan moeten leren begrijpen. Daar vindt, heet het, ontmenselijking plaats. Alleen is de ontmenselijkte mens, de niet-mens, niet bij machte met woorden te getuigen. Maar wat doet de overlevende, die wel woordelijk getuigt van het bestaan van de niet-mens, zonder deze te zijn? Deze vraag naar de getuigenis is klemmend, pijnlijk, en tegelijk voor god-en-mens-kunde onontkoombaar.
Tekst: Giorgio Agamben, Wat er overblijft van Auschwitz. De getuige en het archief, Hilversum: uitgeverij Verbum, 2018 (aan te schaffen door de deelnemers)
Inleider: Prof. dr. Rinse Reeling Brouwer, auteur van Eeuwig leven. Agamben & de theologie (Amsterdam: Sjibbolet, 2016), samen met Wilken Veen.
Dinsdag 12 maart, 26 maart en 9 april 20.00 uur
(Thomaskerk, Prinses Irenestraat 36).

HEIN AALDERS OVER SLAUERHOFF
J. Slauerhoff (1898-1936) zwierf al scheepsarts over de wereldzeeën en liet als schrijver en dichter een indrukwekkend oeuvre na. Tijdens zijn korte leven publiceerde hij romans, een toneelstuk, verhalen, reisbeschrijvingen, essays, recensies en vele gedichten. Tijdens de lezing zal Hein Aalders vooral zijn poëzie behandelen (gedichten in kopie beschikbaar). De herkenbare thema’s uit zijn sterk autobiografische poëzie maken hem immers nog steeds tot een van de meest geliefde dichters van ons taalgebied.
‘Slauerhoff leeft overal en in alle tijden tegelijk.’ – W.F. Hermans
‘Een ras-kunstenaar, een groots-onbekommerde om de betweterij van schoolmeesters en farizeeërs, een der weinigen waarin de Hollandse poëzie haar eigen voortreffelijkheid met achteloze grootheid overtreft.’ – H. Marsman
Hein Aalders is hoofdredacteur van het literair-historische tijdschrift De Parelduiker. Sinds zijn proefschrift, Van ellende edel. De criticus Slauerhoff over het dichterschap (2005), publiceerde hij vaak over deze auteur. Recent bezorgde hij, samen met Menno Voskuil, een volledig herziene editie van de Verzamelde gedichten van Slauerhoff (Nijgh & Van Ditmar).
Zaterdag 6 april 10.30 uur
(Thomaskerk, Prinses Irenestraat 36)

MARTIEN BRINKMAN OVER HANS FAVEREY (1933-199O): ‘DOE NIET ALSOF IK ER NIET BEN. OPEN MIJ.’
Faverey wordt wel onze meest mystieke dichter van de afgelopen eeuw genoemd. Hij is een vragende mysticus. Hij blijft God vragen stellen. ‘Mijn God, wat moet ik doen?’ (...) ‘Doe niet alsof ik er niet ben. Open mij.’ Hij reikt voortdurend naar de grenzen van zijn eigen eindige bestaan, maar stuit daarbij steeds op de onmacht van zijn eigen taal. ‘Ik besta, dus dus ik lieg. Zodra ik besta, begin ik te beoefenen wat zich verbergt doordat ik begin te spreken.’ Taal staat voor herkenning, maar ook voor vervreemding. Naarmate hij als dichter zich meer ‘verliest’ in zijn tweegesprekken met God, worden die gesprekken steeds minder tweegesprekken. Worden ze dan eenzelvige monologen? Ook dat niet. We naderen dan het punt van vereniging dat Faverey steeds maar ontglipt, maar waar hij ook zijn hele leven naar op zoek blijft.
Inleider Martin Brinkman (theoloog) publiceerde al twee boeken over moderne Nederlandse dichters en hun verhouding met het onuitspreekbare en komt voor de achtste keer daarover in ons leerhuis vertellen.
Dinsdag 16 april 20.00 uur
(Thomaskerk, Prinses Irenestraat 36)

WESSEL TEN BOOM : LEOPOLD
J.H. Leopold (1865-1925) was leraar klassieke talen in Rotterdam. Zijn grootheid als dichter drong pas langzaam, vooral na zijn overlijden, door. Inmiddels geldt hij als een van onze grootsten met een tamelijk bescheiden oeuvre. Het samengaan van een vaste hand en een tedere emotie, van geserreerdheid en muzikaliteit, tekenen de poëzie van deze ietwat schuwe, doof geworden man, die balanceerde op de rand van christendom en heidendom. We zijn benieuwd!
Wessel ten Boom is theoloog en kenner van poëzie.
Zaterdag 11 en 25 mei, 1 juni 10.30 uur.
(Thomaskerk, Prinses Irenestraat 36).

NIELS DEN HERTOG: JAN KOOPMANS EN HET SPREKEN VAN DE KERK
Op 13 december j.l. promoveerde Niels den Hertog op een proefschrift over de theologie van Jan Koopmans. In de dertiger jaren was Koopmans (1905-1945) secretaris van de NCSV en in de oorlogsjaren predikant in Amsterdam (de wijk rond de Noorderkerk). Op 12 maart 1945 wordt Koopmans getroffen door een verdwaalde kogel, die werd afgevuurd bij de executie van een dertigtal mensen, die die morgen waren opgehaald uit de gevangenis aan de Weteringschans om op het Weteringplantsoen dood te worden geschoten als represaille voor de dood van een Duitse SD-man, die was gedood door mensen van de verzetsgroep Biblia 2000. Twaalf dagen later bezwijkt hij aan zijn verwondingen. Het misschien wel bekendste geschrift – al was het maar een kleine, illegale brochure – is het in het najaar van 1940 geschreven Bijna te laat! met daarin de beroemde en profetische uitspraak over het lot van de Joden: Ze gaan eruit en ze gaan eraan. Miskotte beschouwde hem als één van de meest veelbelovende theologen van zijn generatie. Hij stierf (net als Bonhoeffer) op 39-jarige leeftijd. Maar hij had gesproken! Of hij dat namens de kerk had gedaan en of hij dat mocht doen namens de kerk, daarmee is hij intensief bezig geweest en Niels den Hertog maakte het tot het thema van zijn dissertatie.
Dinsdag 28 mei 20.00 uur
(Thomaskerk, Prinses Irenestraat 36).

TEKSTEN VOOR TOESCHOUWERS
Iedere maand verdiept deze leeskring zich in een gezamenlijk uitgezocht toneelstuk, dat die maand ook te zien is in Amsterdam of Amstelveen. Theateronderzoeker Christine Boer verzorgt een inleiding waardoor u meer te weten komt over de biografie van de schrijver en de betekenis van het betreffende stuk. Daarna worden de rollen onderling verdeeld en lezen de deelnemers gezamenlijk een uittreksel uit het toneelstuk. Op de volgende bijeenkomst wordt de opvoering even nabesproken, waarna weer een nieuw toneelstuk onder de loep genomen wordt. Nieuwkomers die een bijeenkomst willen bijwonen, zijn van harte welkom.

Maandag 25 februari 10.30 uur: KOM HIER DAT IK U KUS
. De tweede roman van Griet Op de Beeck, werd binnen een week na verschijning een bestseller. Inmiddels zijn ruim 360.000 Nederlandstalige exemplaren verkocht en ontving Op de Beeck vele prijzen voor haar wondermooie en aangrijpende roman. Na het succes van de toneelbewerking van haar debuutroman 'Vele hemels boven de zevende' is nu Op de Beecks confronterende verhaal over Mona en de verhoudingen in haar familie voor het theater bewerkt. 'Kom hier dat ik u kus' wordt een toneelvoorstelling vol humor, scherpte en ontroering. Een topcast met onder anderen Sophie van Winden, Kirsten Mulder, Dragan Bakema en Oda Spelbos speelt dit aangrijpende verhaal over ouders en kinderen, de zoektocht naar identiteit, het lef om eigen keuzes te durven maken en de grillen van de liefde. Producent: Hummelinck Stuurman Theaterbureau
Regie: Mirjam Koen. Tekstbewerking roman: Janine Brogt. Spel: Sophie van Winden, Kirsten Mulder, Dragan Bakema, Oda Spelbos en Reinout Bussemaker. Nieuwe de la Martheater, vr 29 mrt en za 30 mrt 20.30 uur; zo 31 mrt 14.30 uur première; vr 29 mrt en za 30 mrt 20.30 uur; zo 31 mrt 14.30 uur; Schouwburg Amstelveen, 5 maart 20.00 uur.

Maandag 25 maart 10.30 uur: DOOD IN VENETIË
door Internationaal Theater Amsterdam en het Koninklijk Concertgebouworkest. In 'Dood in Venetië' raakt Gustav von Aschenbach geleidelijk aan geobsedeerd door een verbluffend mooie minderjarige jongen Tadzio. De fascinatie gaat zo ver dat hij het gevaar onderschat van de in de stad heersende cholera. Zijn hevige en oncontroleerbare verliefdheid leidt tot zijn geestelijke en fysieke ondergang. Thomas Manns novelle wordt voor deze muziektheaterproductie bewerkt door Ramsey Nasr. Nasr voert een schrijver op die in een crisis verkeert en in de beslotenheid van zijn werkkamer een afsplitsing van zichzelf creëert: Von Aschenbach, de man die hij in zijn persoonlijke leven niet kan of durft te zijn. Nieuwe muziek wordt speciaal gecomponeerd door Nico Muhly (1981). Deze shooting star van de Amerikaanse muziek werkt zowel met klassieke artiesten als in de wereld van de pop. Hij componeerde opera’s en schreef filmmuziek voor o.a. The Reader. Daarnaast zal muziek uit de tijd van Thomas Mann worden gespeeld.Regie: Ivo van Hove. Tekst: Ramsey Nasr
Componist: Nico Muhly. Spel: Aus Greidanus Jr., Marieke Heebink, Achraf Koutet, Ramsey Nasr en Steven Van Watermeulen. Dirigent: David Robertson. Theater Carré do. 4 april 20.00 uur première; vr 05 apr. 20:00 uur; zo 07 apr. 16:00 uur; ma 08, wo 10, do. 11, za. 13 apr. 20:00 uur.

Maandag 29 april 10.30 uur: 237 REDENEN OM DOOR TE GAAN. Acteurs Geert Lageveen en Leopold Witte hebben dringend behoefte de balans op te maken. Waar staan ze in hun leven? Hoe lang hebben ze nog? Welke rol willen ze in dit leven nog spelen? Hoe moeilijk gaan het zichzelf nog maken? Hoe willen ze herinnerd worden? En welke plaatjes moeten er gedraaid worden op hun allerlaatste feestje? Om een antwoord te vinden op die vragen, leggen Geert en Leopold elkaar het vuur aan de schenen. Op dezelfde persoonlijke en herkenbare manier als in hun veelgeprezen voorstelling '237 redenen voor seks', steggelen de mannen dit keer over de dood. Waar de één de dood omarmt als deel van het leven, bezweert de andere haar door allerlei doelen te stellen. Losjes associëren de twee mannen rond het thema, terwijl ze plaatjes draaien van overleden helden en leeftijdgenoten. Gezelschap: Orkater. Regie: Michiel de Regt
Tekst: Geert Lageveen en Leopold Witte. Spel: Geert Lageveen en Leopold Witte. Amsterdam De Meervaart, wo. 1 mei 20.15 uur; Amsterdam De Kleine Komedie; vrij. 24 en za. 25 mei 20.15 uur. (Thomaskerk, Pr. Irenestraat 36)

DE SCHOOL VAN MISKOTTE
In de School van Miskotte lezen we dit verder uit de bundel Mystiek en Bevinding, het laatst verschenen deel van Miskottes Verzameld Werk. We lezen verder in “De liturgie des levens”, een serie van achttien artikelen uit In de Waagschaal, geschreven in 1964-65 en eerder gepubliceerd in Kennis en Bevinding. Het betreft overwegingen (meditaties) naar aanleiding van Romeinen 12. Deel 14 van het Verzameld Werk (nieuwprijs € 29,95) is nog volop te verkrijgen en is relatief goedkoop voor een prachtig gebonden boek van meer dan 400 pagina’s. Kennis en Bevinding is voor een veel kleinere prijs alleen nog antiquarisch te krijgen (www.boekwinkeltjes.nl). De bijeenkomsten worden geleid door Wilken Veen (predikant voor het leerhuis) en Evert-Jan de Wijer (predikant Thomaskerk).
Dinsdag 7, 14 en 21 mei 20.00 uur.
(Thomaskerk, Prinses Irenestraat 36).

MET TENACH EN EVANGELIE KORAN LEZEN
De Tenach is dé leeswijzer van het Nieuwe Testament bij uitstek, het ‘verklarende woordenlijstje’ en niet omgekeerd zoals veelal gedacht wordt. Dezelfde leeswijzer moet ook gebruikt worden voor het goed verstaan van de Koran.
De Septuaginta, de Griekse vertaling van het Oude Testament plaats het Apocalyptische boek Daniël niet zomaar aan het einde. Het is als een leeswijzer bedoeld voor het geheel.
Om diezelfde reden staat het boek Openbaring (Apocalyps) van Johannes aan het slot van het Nieuwe Testament.
Het is treffend op te merken dat de laatste 33 kortste soera’s van de Koran een ‘Koranische Apocalyps’ ‘worden genoemd.
Die hoofdstukken willen wij onder leiding van Anton Wessels, theoloog en arabist, samen lezen met gebruikmaking van die leeswijzer.
Zaterdag 23 maart, 13 april, 4 en 18 mei 10.30 uur.
(Thomaskerk, Prinses Irenestraat)


BEREIKBAARHEID VIA HET OPENBAAR VERVOER:
Thomaskerk: metro Station Zuid; tram 5; bus 15, 62, 65 halte Station Zuid.

 

 Voor het programma van Leerhuis Amsterdam Tenach & Evangelie zie: http://www.leerhuisamsterdam.nl/